DOSTĘPNOŚĆ

Powiat myślenicki posiada korzystne połączenia komunikacyjne z sąsiednimi ośrodkami turystycznymi, mimo, że jako jeden z nielicznych w południowej Polsce nie posiada linii kolejowych. Rozwinięta sieć dróg oraz liczni prywatni przewoźnicy pozwalają na dotarcie do każdej interesującej miejscowości. 

Powiat znajduje się w odległości kilkudziesięciu minut drogi z Krakowa, z którego najprościej dojechać tłoczną w sezonie „zakopianką” (krajowa nr 7). Polecamy również boczne drogi do Myślenic z przedmieść stolicy Małopolski: przez Świątniki Górne czy Wieliczkę, znacznie atrakcyjniejsze krajobrazowo. Oferta turystyczna Krakowa jest najbogatsza w kraju i turyści odwiedzający myślenickie góry mają ją w zasięgu ręki (np. dotarcie do sanktuarium w Łagiewnikach zajmuje dwa do trzech kwadransów). 

„Siódemka” – królowa polskich dróg łączy Gdańsk z Podhalem, przecinając powiat z północy na południe. Od zachodu prowadzą tu drogi: nr 52 z Bielska i Wadowic, łącząca się z „zakopianką” w Głogoczowie, nr 28 – z Zatora i Wadowic (skrzyżowanie w Skomielnej Białej), czy nr 956, która stanowi najdogodniejsze połączenie z regionem żywieckim. Ze wschodu, od Nowego Sącza prowadzi nas przez południową część powiatu słynna szosa karpacka (nr 28). Na krótkim, dwudziestokilometrowym odcinku, między Mszaną Dolną a Jordanowem, przecina ona aż cztery powiaty: limanowski, nowotarski, myślenicki i suski. Drogi wojewódzkie nr 967 (Myślenice – Bochnia) i prowadząca w serce Gorców nr 968 (Lubień – Łącko) uzupełniają sieć połączeń z kierunku wschodniego. Warto również wspomnieć o alternatywnej do „zakopianki” drodze nr 964, łączącej Wieliczkę i Mszanę Dolną przez Dobczyce.

PRZYRODA

Góry

Najwyższe znajdują się w południowej części powiatu: są to pasma Lubonia Wielkiego (1022 m) i Strzebla (976 m), należące do Beskidu Wyspowego. Te góry – „wyspy” mają stosunkowo krótkie grzbiety i strome stoki, przechodzące w łagodne i szerokie doliny. 

Znaczną część powiatu, między Myślenicami a Lubniem zajmują nieco niższe pasma Beskidu Średniego: Lubomir (904 m), Koskowa Góra (866 m), Kotoń (857 m). Ich grzbiety są długie i płaskie, zachęcają do rodzinnych spacerów, turystyki rowerowej, a w zimie – do uprawiania narciarstwa turystycznego. Tu właśnie rzeka Raba tworzy słynny przełom, zwany „Luteranką”. 

Północna część powiatu to Pogórze Wielickie – obszar o łagodnych rysach rzeźby. Średnie wysokości nie przekraczają tu 400 m n.p.m., choć najwyższe grzbiety: Dalin (566 m) i Glichowiec (523 m) charakterem przypominają niskie góry. 

Lasy

Obejmują około 30% powierzchni powiatu, lecz znacznie więcej jest ich na południu, niż północy. W górach lesistość niektórych terenów przekracza 50%. Największe kompleksy leśne znajdują się na Łysinie, Kotoniu, Uklejnie i Sularzowej, a niższych położeniach – na Dalinie i Glichowcu. Gęsty las tworzy też „czapki” na wyspowych górach Ciecień, Strzebel i Luboń Wielki. 

Skład gatunkowy drzewostanów zależy od wysokości n.p.m. W niższych położeniach przeważają lasy sosnowe lub grabowe, z dużą ilością borówek, grzybów i innych owoców runa leśnego. Wyżej rosną lasy jodłowo-świerkowe, a także charakterystyczne buczyny. Dają one cień, ciszę i spokój, umożliwiając wypoczynek zmęczonemu turyście. Mieszkańcami lasów są rozmaite gatunki zwierząt, głównie ssaków i ptaków (z tych ostatnich słynie od wieków las Ptasznica koło Sułkowic). Najstarsze kompleksy leśne – przeważnie dorodne buczyny – mają nieraz ponad 100 lat.

Panoramy

Są tym, co przyciąga wielu turystów w góry Beskidu Średniego (zwanego tez Myślenickim). Liczne polany leśne, wyręby oraz wysoko podchodzące pola uprawne i pastwiska przyczyniają się do tego, że piękny widok rozpościera się nie tylko z jednego miejsca, ale z długich odcinków szlaków. Oczywiście istnieją miejsca o szczególnie wysokich walorach krajobrazowych. Należą do nich:

- skraj lasu pod Grodziskiem z panoramą Beskidu Wyspowego i okolic Wiśnowiej,

- przecinka pod szczytem Lubomira, z zapierającym dech w piersiach widokiem na leżącą 500 m niżej kotlinkę Wiśniowej,

- rejon schroniska Kudłacze z panoramą obejmującą nie tylko okoliczne góry, ale też Tatry, Babią Górę i... Górny Śląsk,

- pola pod szczytem Pękalówki na Kotoniu, ze wspaniałą panoramą sięgającą gór środkowej Słowacji,

- wierzchołek Koskowej Góry, niestety w ostatnich latach dość szybko zarastający, z okolic którego możemy jeszcze poskładać dookólną panoramę,

- szczyt Lubonia Wielkiego, z widokiem na Strzebel, większą część Beskidu Średniego, dolinę Raby i Kraków.

Skałki

Nie są liczne ani wysokie, ale potrafią zaskoczyć. Zbudowane są z piaskowców, których odporniejsze kompleksy opierają się erozji i tworzą ostańce. Większość dużych skałek nazywanych jest „Diabelskimi Kamieniami”, lokalna tradycja wiąże z nimi liczne legendy. Znalazły już one swoich amatorów wśród uprawiających wspinaczkę boulderową. Najwyższe formacje skalne w regionie to:

- efektowny Diabelski Kamień w Dąbiu, długi na 55 i wysoki na 16 m; pod nim znajduje się tzw. pustelnia szczyrzycka,

- Kamień Grzyb w Zegartowicach, o nazwie określającej trafnie jego kształt, wysokości 4 m,

- Diabelski Kamień w Rudniku, na stokach Dalina, mający postać baszty skalnej wysokości 9 m i długiego na 30 m muru skalnego,

- „Kopytko” w Sieprawiu – szeroka ambona skalna o wysokości blisko 4 m,

- Diabelski Kamień w Stróży, na stokach Kotonia, będący efektowną amboną skalną wysokości 7 m,

- Wielki Kamień w Stróży, pod szczytem Krzywickiej Góry, mający postać kilkumetrowych ścian skalnych w obrębie niszy osuwiska,

- skałki na Kamienniku, mające charakter naturalnych odsłonięć, ale także występujące w rejonie dawnego kamieniołomu „Nad Piekłem”.

Ponadto przy granicach powiatu znajdują się bardzo efektowne formy skalne na Luboniu Wielkim oraz Strzeblu. 

Jaskinie

Mają charakter ciasnych szczelin skalnych i z tego powodu mogą je zwiedzać tylko osoby posiadające niezbędne kwalifikacje. Przykładem jest Jaskinia Pod Zębem na Kamienniku (16 m długości), czy kilka jaskiń na Luboniu Wielkim. 

Jedynym obiektem dostępnym dla większości turystów (ale jakim!) jest Zimna Dziura pod Strzeblem. Ma ona długość 26 m, a jej wstępna komora jest łatwa w zwiedzaniu – nawet w upalne dni lata panuje tu kilkustopniowy chłód. W dolnej komorze woda przenikająca szczelinami wczesną wiosną zamarza, tworząc niemal każdego roku pokrywę lodową, utrzymującą się nieraz do lipca. Niestety, dotarcie tam wymaga nieco poświęcenia i własnego źródła światła. Jaskinia była znana od dawna, zwiedzali ją turyści już w XIX wieku.

Wodospady

Nie są może zbyt okazałe, ale bardzo malownicze. Wędrując wzdłuż górskiego strumienia możemy być pewni, ze będzie nam towarzyszył szum wody spływającej z miniaturowych kaskad. Powstały one na bardziej odpornych warstwach skalnych. Wyższe progi spotkamy na potoku Gościbia (w obrębie rezerwatu przyrody), a także w rejonie Kotonia i Łysiny, na terenie Zawadki i Pcimia. 

Najciekawszy wodospad w regionie ma ok. 2 m wysokości i znajduje się na potoku Suszanka. Już samo dotarcie tutaj jest sporym wyzwaniem i przeżyciem – jar potoku jest bowiem głęboki, miejscami skalisty, a jedyna droga dojściowa prowadzi częściowo korytem.

Wody

Główną rzeką powiatu myślenickiego jest Raba, prawobrzeżny dopływ Wisły długości 132 km. Na tym terenie ma oka przeciętną szerokość kilkunastu metrów i głębokość do 1 m. Latem zwykle niepozorna, choć w czasie powodzi lubi „poszaleć” i wtedy rozlewa się szeroko, podnosząc stan wody nawet o 4 metry. Inne większe rzeki powiatu to Harbutówka, Krzczonówka i Krzyworzeka. Liczne stawy i sadzawki dodają malowniczości krajobrazowi jego północnej części.

Jakość wody w rzekach, w ostatnich latach nienajlepsza, sukcesywnie się poprawia i obecnie większość odcinków jest dopuszczona do rekreacji. Wypoczywać można na rozległych kamieńcach, choć jedyne w regionie formalne kąpieliska znajdują się w Myślenicach-Zarabiu i Wiśniowej. Królem tych rzek jest niewątpliwie pstrąg, lecz wędkarze znajdą tu wiele innych gatunków ryb. Łowić można wyłącznie na muchę, po wykupieniu odpowiedniego zezwolenia. 

Największym akwenem jest Jezioro Dobczyckie, o powierzchni 10,65 km2. Powstało ono jako zbiornik wody pitnej dla Krakowa w latach 80. XX w. Z przyczyn ochrony sanitarnej jest niestety niedostępne dla rekreacji. Gnieżdżą się tu liczne gatunki ptactwa związanego ze środowiskiem wodnym, warto więc wybrać się na foto-safari.

Obiekty i obszary chronione

Samych pomników przyrody jest na tym obszarze ponad 60 – są to w większości okazałe drzewa. Nie można przejść bez zaciekawienia obok niektórych z nich:

- Cisy im. prof. Mariana Raciborskiego w Harbutowicach, nazwane zostały na cześć botanika – prekursora tej formy ochrony przyrody w Polsce. Starszy cis (żeński) ma ponad 670 lat, 320 cm obwodu, ponad 10 m wysokości i wciąż wydaje owoce, młodszy to okaz męski. Co ciekawe, zanim poznano nowoczesne techniki określania wieku drzewa, szacowano że cisy mają nawet 2000 i 1200 lat!

- Dąb o obwodzie pnia 680 cm w parku podworskim w Osieczanach i drugi, o pierśnicy 616 cm w Wiśniowej o imieniu „Bandaburek” – najgrubsze drzewa w powiecie. 

- Lipa Marysieńka na Górze Zamkowej w Dobczycach, która ma „tylko” 482 cm obwodu, ale przetrwała liczne zawieruchy – widoczne uszkodzenia są pamiątką walk o miasto w styczniu 1945 r. Według legendy, zasadził ją Jan III Sobieski wracający spod Wiednia. 

- Głaz narzutowy w Nowej Wsi koło Dobczyc (granit skandynawski), będący świadectwem zlodowacenia Pogórza Wielckiego sprzed 0,5 miliona lat. 

Pomnikami przyrody są również Diabelskie Kamienie w Dąbiu i Rudniku oraz Kamień Grzyb.

Powiat myślenicki to także dwa rezerwaty przyrody i trzy użytki ekologiczne:

- Rezerwat krajobrazowy „Zamczysko nad Rabą” w Myślenicach (1,35 ha) powstał w 1960 r. Chroni fragment lasu jodłowego oraz grądu z ciekawym runem w otoczeniu ruin średniowecznej baszty.

- Rezerwat krajobrazowy „Las Gościbia” w (282,26 ha) obejmuje źródliska potoku Gościbia, o unikatowej rzeźbie terenu oraz rosnące tu kompleksy buczyn. 

Użytek ekologiczny „Polana Sucha” w Lipniku (5,06 ha) to polana śródleśna ze stanowiskami ciekawych roślin, m.in. krokusów. Dwa pozostałe, niewielkie użytki ekologiczne znajdują się na północych stokach góry Uklejna i chronią roślinność obszarów źródliskowych.

Szlaki i atrakcje turystyczne

Kliknij w poniższy obraz, aby pobrać szczegółową mapę szlaków turystycznych:

Kliknij w poniższy obraz, aby pobrać szczegółową mapę atrakcji turystycznych: